OYUN 8
UYGULAMA OYUN 8: 4 TOKSİK DAVRANIŞ
Aşağıdaki açıklamaları okuyup sen veya çevrendeki insanlarla yaşadığın herhangi bir çatışma sırasında bu davranışlardan birine girip girmediğini düşün.
Elbette hararetli bir tartışmada, bunları hatırlayıp, odaklanmak zor olabilir. Alışkanlıkların değişmesi zaman da alabilir. Ancak bu 4 toksik davranıştan uzak durmaya başladığında bana güven, kazanan sen olacaksın.
Hatta sen de bu yöntemi başkalarına öğretebilirsin.
TOKSİK DAVRANIŞLARDAN ARINMANIN
İŞE YARADIĞINA DAİR KANIT
Araştırmacılar krizlerle başa çıkabildiğinizde, ilişkilerin daha uzun ömürlü olması için bu uygulamanın etkili olduğunu bulmuşlar. İlişki araştırmacısı John Gottman ve meslektaşları, çiftlerin iletişimini negatif etkileyen “Mahşerin Dört Atlısı” olarak adlandırılan dört davranışı tanımladılar. Bu dört yıkıcı toksik davranışın belirtilerini anladığımızda, çatışmalara daha sağlıklı tepkiler verebilir, bu davranışlar yerine daha yapıcı davranışlar geliştirmeye yönelik adım atabiliriz.
MAHŞERİN DÖRT ATLISI
Aşağıdaki atlar size format attıracak.
1. Eleştiren At
Bazı eleştiriler yapıcı olabilir ancak aşırı olumsuz yargılar ilişkileri zorlayabilir. Konuşmalarda geçen “asla” ve “her zaman” gibi kelimeler de iletişime zarar verebilir.
– Kendinden başka kimseyi düşünmüyorsun!
– Her zaman çok inatçısın! gibi cümlelerden mümkün olduğunca kaçınmak gerekmektedir.
Yapıcı Tutum Örneği
– “Eve her zaman geç geliyorsun.” yerine “Akşam yemeğine geç geldiğinde kendimi yalnız hissediyorum.”
– “Çok düşüncesizsin!” yerine “Bensiz plan yaptığında kendimi ihmal edilmiş hissediyorum.”
2. Aşağılayan At
İlişkiyi en çok zedeleyen konuşmalar, içinde küçümseme veya alay içeren konuşmalardır. Söz konusu küçümseme ve alay sadece davranışları değil fiziksel özellikleri de barındırabilir. Hele bir de göz yuvarlama, küçümseyen vücut dili veya isim takma gibi tutumlarla desteklenirse ilişkilerde ciddi kopuşlar oluşabilir.
Yapıcı Tutum Örneği
Partnerinizin veya yakınlarınızın kusurlarına odaklanmak yerine, onları neden sevdiğinizi anımsayın. Onların hangi olumlu nitelikleri sizi cezbetti? Onların hangi özelliklerini takdir ediyorsunuz?
Bu soruların cevaplarını hatırlamak, zihninde seni alaya teşvik eden sesi susturabilir. Hatta bu özelliklerin bir listesini hazırlayıp ihtiyaç duyduğunda okumak çok faydalı olacaktır.
Hayatındaki insanları veya partnerini bir zamanlar neden seçtiğini hatırlamak, sana seni hatırlatacaktır.
Eğer bu insanların, olumlu özelliklerini, odaklanmana rağmen hâlâ bulamıyorsan o zaman konu başka bir boyuta geçmiş ve ilişki üzerinde düşünme zamanı gelmiş demektir.
3. Savunmacı At
Çevrenizdeki insanlar seninle ilgili şikâyetlerini dile getirdiğinde;
– “Ben yanlış bir şey yapmadım.”
– “Benim suçum yok.”
– “Benim hatam değil.” gibi savunma içeren cümleleri sıkça kullanıyor musun?
Yapıcı Tutum Örneği
Savunmaya geçmeden önce, onları dinleyip şikâyetleri analiz etmek için kendinize zaman ayırın. Anlatılan o senaryoda, gerçekten bir noktayı kaçırmış olabilir misin?
Hatasız kul olur mu? Hatalı olduğunu fark ettiğinde ise basit ve samimi bir özür, o insanla aranızdaki köprüleri tekrar kuracaktır. Ne de olsa hata yapmak insana özgü bir davranış modelidir.
Dikkat edilmesi gereken nokta: Bu özürlerin sayı ve sıklığı zamanla artıyorsa o zaman konu yine başka bir boyuta geçmiş ve ilişki üzerinde düşünme zamanı gelmiş demektir. Ne de olsa aynı konuda yapılan ilk hata bir ders, ikincisi ise bir alışkanlık göstergesi olabilir.
O zaman şimdi Gandhi’nin sözünü tekrar hatırlayalım mı?
“Alışkanlıklar kaderini belirler...”
Alışkanlıkları değiştirme egzersizini “İLETİŞİM SANATI” bölümünde daha detaylı bulabilir ve uygulayabilirsin.
4. Duvar Ören At
Kızdığı veya üzüldüğü zaman fiziksel ve duygusal olarak kendini çevresinden uzaklaştıran insan modeli. Duvar ören at modelinde sessiz kalmak bir savunma mekanizması olur.
Nereye gittiğini söylemeden aniden partnerinin ve arkadaşının yanından ayrılmayı tercih edip araya mecazi bir duvar örmeyi tercih eder. Kriz anında evden çıkıp giden, ya da konuşmak yerine ortamı terk eden duvar ören atlar.
Yapıcı Tutum Örneği
Hepimizin düşünmek için zamana ihtiyacı olabilir. Bu çok doğal. Bu ihtiyacımızı karşı tarafı kırmadan da paylaşabiliriz zira herkes gibi sen de bazen uzaklaşmak isteyebilirsin. Düşüncelerini toparladıktan sonra karşı tarafla yüz yüze görüşebilirsin. Mümkünse telefon veya mesajlaşmadan kaçın çünkü yüz yüze görüşmeler karşı tarafın yüz ifadesini görmeni sağlar. Bu en sağlıklı iletişim şeklidir ve yanlış anlaşılmaları önler. Karşı tarafa makul bir açıklama yapmak, biraz zaman ve alan istemek doğaldır.
Tavsiye Kitap: İlişkilerde iletişim üzerine harika bir kitap – “Kadınlar Venüs’ten, Erkekler Mars’tan” Yazar: John Grey
MAHŞERİN 4 ATLISI YÖNTEMİNİN İŞE
YARADIĞINA DAİR KANIT
95 yeni evli çiftle yapılmış olan uzun vadeli bir çalışma sonucunda, yukarda bahsettiğimiz “dört atlı” davranışlarını sergileyen çiftlerin ayrılma oranının yüksek olduğu ortaya çıkmış.
KAYNAKÇA
Carrere, S., Buehlman, KT, Coan, JA, Gottman, JM, Coan, JA ve Ruckstuhl, L., (2000). Newlywed Çiftlerde Evlilik İstikrar ve Boşanma tahmin , Aile Psikoloji Dergisi, 14 (1), 42-58.
Tavsiye dinleme: Spotify DJ.NeoANKA “Nasıl Eşleşiyoruz?”
https://open.spotify.com/episode/2qX9iwOSVZlMcxEVcxNPkN?si=6GFuFch6STOwFyuZh4TXYA
